Krijgt klimaatverandering een eerlijke prijs?

donderdag, 12 april, 2018

De prijs die bedrijven in Europa betalen voor het uitstoten van broeikasgassen is sinds jaar en dag een lachertje. Maar daar lijkt nu verandering in te komen. De afgelopen maanden schakelde de stijgende CO2-prijs naar een hogere versnelling. Is het spotgoed stoken en uitstoten op z’n retour?

Het leek niet op te kunnen. De prijs voor Europese emissierechten bereikte een hoogtepunt en steeg in de afgelopen maanden van 7 euro naar ruim 13 euro.  Eind maart steeg de prijs zelfs even naar 14 euro. En dat terwijl er vorige maand nog werd gesproken over een hoogtepunt van 11 euro.

De sterke stijging kent een aantal oorzaken: het akkoord over de hervormingen van het Europese emissiehandelssysteem, het besluit van Groot-Brittannië om niet vroegtijdig uit de Europese CO2-markt te stappen en de discussie over CO2-beprijzing. De Franse president Emmanuel Macron pleitte deze maand bijvoorbeeld voor Europese CO2-minimumprijs en een CO2-importprijs op producten uit landen die zich niet committeren aan het Parijse Klimaatakkoord.

Of dit de aftrap betekent voor het beprijzen van klimaatverandering, blijft zeer de vraag. Want simpel gezegd is de trendbreuk grotendeels het gevolg van een soort self-fulfilling prophecy: uit “angst” voor verder stijgende CO2-prijzen kopen CO2-uitstotende partijen meer emissierechten in die ze op de plank leggen voor de toekomst. Hierop volgt nog meer speculatie en dat drijft de prijs verder op.

Het is de vraag wat er daadwerkelijk in de dagelijkse emissiepraktijk is veranderd. De trendbreuk klinkt als muziek in de oren, maar de prijs voor een CO2-recht is nog steeds te laag om überhaupt een rol te spelen in het behalen van de doelstellingen van Parijs[1]. Voor het eerst in zeven jaar is de CO2-uitstoot van bedrijven die onder het Europese ETS vallen gestegen. En hoewel de minst efficiënte steenkoolcentrales niet langer rendabel zijn, is een massale sluiting nog lang niet in zicht.

Uit een onlangs gepubliceerd rapport van Climate Action Network Europe blijkt bovendien dat de energie-intensieve industrie indirect wordt betaald voor vervuiling. Naast een buitensporig aantal gratis CO2-rechten, profiteren de mega-vervuilers van genereuze belastingvoordelen en fiscale ondersteuning. Een bizarre combinatie uitzonderingen en voordelen die onder het Europese emissiehandelssysteem plaatsvinden. Maar ook in Nederland geldt: hoe meer gas en stroom je verbruikt, hoe minder energiebelasting je betaalt.

Toch is er reden voor optimisme. Na de recent bereikte hervormingen van het de Europese CO2-markt zal het systeem niet snel nogmaals overhoop worden gegooid. Maar de recente prijsontwikkelingen bieden wel een momentum voor een discussie over CO2-beprijzing en dus ook een eerlijke CO2-prijs, waarin de schade die goederen of diensten op andere afwententen worden meegenomen in de berekeningen. En dan kunnen we maar één ding concluderen: een minimum CO2-prijs is echt een no-brainer.

 

 

[1]  Commissie van de Carbon Pricing Leadership Coalition (CPLC)