Haal het Urgenda-doel met Carbonkiller

woensdag, 27 februari, 2019

Met de huidige klimaatplannen haalt Nederland in 2020 de klimaatdoelen niet. Alleen door doeltreffende maatregelen te nemen kan het kabinet nog aan de rechterlijke uitspraak voldoen. Verschillende maatregelen passeerden de revue. Wat is de beste optie? Heel simpel: Sluit kolencentrales en haal de bijbehorende emissierechten uit de Europese handel. 

Het Urgenda-doel, een reductie van de Nederlandse CO2-uitstoot van 25 procent, is in de afgelopen jaren steeds verder uit het zicht geraakt. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) komt de reductie van de uitstoot van broeikasgassen naar verwachting uit op 21 procent. De uitstoot is sinds 2017 zelfs toegenomen.

De suggesties voor maatregelen waarmee het Urgenda-doel gehaald kan worden, lopen uiteen. Denk aan het invoeren van autoloze zondagen, de verwarming 1 graden lager zetten, minder hard rijden op de snelweg en het vervroegd sluiten van kolencentrales. Die laatste maatregel ligt het meest voor de hand, omdat het de grootste uitstootbesparing oplevert. De Hemwegcentrale bijvoorbeeld wordt sowieso al gesloten in 2024, maar dat zouden we vooruit kunnen schuiven naar 2019. Dat scheelt veel uitstoot.

Critici wijzen erop dat het sluiten van kolencentrales een dure maatregel is. Onbetaalbaar zelfs. Maar wat zij in hun rekensommen vergeten zijn mee te nemen is de subsidie die vrij komt. De zogenaamde SDE+ (stimuleringsregeling duurzame energieproductie). Kolencentrales ontvangen die subsidie voor het bijstoken van biomassa. Hiervoor heeft het kabinet tot 2030 nog 1,9 miljard euro gereserveerd. Dat geld komt bij het sluiten van centrales vrij en kan gebruikt worden voor het uitkopen van de eigenaren.

Belangrijker nog is volgens critici het "marginale milieueffect". Het sluiten van kolencentrales is volgens tegenstanders een ‘papieren’ oplossing, want het heeft geen invloed op ons energieverbruik. We blijven ook na het sluiten van een kolencentrale elektriciteit gebruiken en die moet dus ergens anders vandaan komen. Deels kan dit door het heropenen van gascentrales, maar een deel van het gas zal uit het buitenland moeten komen.

Hoewel het gat in de stroomvoorziening moet worden gedicht, is het te kort door de bocht om bij voorbaat te concluderen dat het sluiten van kolencentrales per definitie geen CO2-winst oplevert. Overal in Europa wordt er steeds schoner energie opgewekt. Ook Duistland, het grote bastion van kolenstook, gaat het zonder steenkool doen, want bijna driekwart van de Duitsers vindt een snelle uitstap uit steenkool belangrijk. De energie uit buurlander wordt steeds duurzamer.

Toch hebben critici een punt. Het is belangrijk om bij het nemen van nationale maatregelen ook te kijken naar de effecten op globale emissies. Binnenlandse maatregelen die ogenschijnlijk goed werken, kunnen vanwege de grillen van een internationale markt averechts uitpakken. De sluiting van een kolenfabriek kan leiden tot een toename van emissies in een andere regio als gevolg van de overdracht van emissierechten. Tel je winst dan maar uit.

Carbonkiller komt daarom met het volgende advies: Haal bij het sluiten van een kolencentrale het equivalent emissierechten uit de markt. Lidstaten mogen namelijk hun veilingsvolumes verminderen in overeenstemming met het aantal emissierechten dat bij de sluiting van energiecentrales niet wordt gebruikt. Die emissies kunnen niet meer worden uitgestoten door andere groot-vervuilers in Europa. Op die manier voorkom je dat een grote hoeveelheid emissierechten terugvloeit naar de markt. Het indirecte waterbedeffect -dat er ondanks de Market Stability Reserve nog steeds is- wordt volledig gecompenseerd.[1]

Hoeveel CO2-uitstoot met de sluiting van de centrales bespaard wordt, hangt sterk af van het effect op de internationale elektriciteitshandel. Maar een ding is zeker: Het mes snijdt aan twee kanten als je slim gebruik maakt van de Europese emissiehandelssysteem. Nederland én Europa profiteren van een enorme CO2-winst. Met Carbonkiller als partner in crime, heeft het kabinet geen excuus meer om de Urgenda-doelen niet te halen. 

 


[1] Het annuleren van rechten is nog steeds zinvol, ondanks de komst van de Market Stability Reserve. Lees meer hierover n het wetenschapsblad Nature